Na zmiany związane z okresem dojrzewania należy przygotować nastolatków po to, żeby miały pewność, że to, co się z nimi dzieje, jest NORMALNE. Żeby miały poczucie, że rodzic jest po to, by towarzyszyć im podczas doświadczania tych zmian oraz zmniejszać niepokój, a także by odpowiadać na rodzące się pytania!

Podzieliłam tę drugą część wpisu ROZMÓW O DOJRZEWANIU. Dzisiaj opowiem o tym, co przekazać dziewczynce, natomiast następnym razem o tym, co przekazać chłopcu.

Zmiany okresu dojrzewania w odczuciu nastolatków często nie są powodem do dumy. Wywołują wstyd, poczucie zagubienia, niepewność co do własnej normalności. Rodzicu, uszanuj te uczucia, nie każ dziecku chwalić się w rodzinie tym, że dostało miesiączkę, nie obwieszczaj w sklepie, że przyszłyście po PIERWSZY stanik. Pytaj, nazywaj i szanuj, a przede wszystkim próbuj zrozumieć stan emocjonalny Twojego dziecka.

 

Zachęcam, by zajrzeć na forum Grupy Edukatorów Seksualnych PONTON – dzieci, nastolatki, młodzi dorośli zadają pytania dotyczące różnych sfer swojej seksualności, w tym dojrzewania. Myślę, że uświadomią one, jak ważne jest edukowanie dzieci przez rodziców!

 

http://ponton.org.pl/pl/forum

O czym warto powiedzieć?

 

Zarówno w przypadku dziewczynek, jak i chłopców zaczynamy od „sprawców” zmian – wszystkie przemiany zachodzące w okresie dojrzewania są spowodowane przez hormony. Hormony to substancje chemiczne produkowane przez gruczoły w ciele, a następnie transportowane przez krew. To one sygnalizują różnym częściom twojego organizmu, co i kiedy zacząć lub przestać robić.

 

Zatem w Twoim ciele zajdzie wiele ważnych zmian. Mniej więcej pojawią się w takiej kolejności. Te etapy mogą się na siebie nakładać i u każdego nastolatka przebiegać inaczej:

  • staniesz się wyższa;
  • zaczną rosnąć ci piersi;
  • pojawią się humory – czyli emocje nasilą się;
  • będą ci rosły włosy w różnych nowych miejscach;
  • będziesz bardziej się pocić;
  • włosy i skóra mogą być bardziej tłuste;
  • rozwiną się narządy płciowe;
  • zaczniesz mieć miesiączkę.

 

Etapy te można omówić bardziej szczegółowo, kierując się poniższymi wskazówkami.

 

  • Wzrost – wzwyż, wszerz

 

Jedną z pierwszych oznak, że wchodzisz w wiek dojrzewania, jest przybranie kilku dodatkowych kilogramów oraz szybkie zyskanie kilku centymetrów wzrostu.

Oczywiście wszyscy Twoi rówieśnicy – koleżanki, koledzy – rosną, ale nie każdy w tym samym tempie. Na początku może ci się to wydać niesprawiedliwe, ale ostatecznie każdy osiągnie swój „dorosły” wzrost i masę.

  • Piersi powiększają się

 

Zauważysz twarde guzki pod sutkami, nazywa się to pączkowaniem piersi. To znaczy po prostu, że Twoje piersi zaczynają rosnąć. Sutki staną się bardziej wyraźne, będą ciemniejsze i większe. Przez jakiś czas mogą być też nadwrażliwe. Możliwe, że będą bolesne lub swędzące. To zupełnie normalne! Zdarza się również, że jedna pierś rośnie szybciej niż druga. Pamiętaj, że nikt nie ma idealnie symetrycznych piersi. Nie istnieje ich idealny kształt czy rozmiar. (Polecam podpowiedzieć, jakie są kształty i rozmiary piersi oraz że to normalne, że są odmienne u różnych kobiet).

Jeśli będziesz chciała, możemy wybrać się wtedy po stanik. Głównym powodem noszenia stanika jest wygoda, dzięki niemu piersi nie podskakują w niekontrolowany sposób, gdy biegasz, ćwiczysz, tańczysz, uprawiasz sport. Dzięki niemu sutki nie prześwitują przez bluzkę.

(Można zaproponować nastolatce wybranie się do sklepu, gdzie obsługuje braffiterka, aby dobrze dopasować stanik i / lub wybranie się do sieciówek, gdzie są regały z bielizną. Stanik to część garderoby, po prostu.)

 

  • Humory – zmiany emocjonalne

 

Szybkie zmiany dotyczą nie tylko Twojego ciała, ale też emocji. Stężenie hormonów osiąga w tym okresie najwyższy poziom, potem zacznie opadać. Może być tak, że jednego dnia będziesz pełna energii, pomysłów i motywacji do działania, a następnego nie będzie Ci się chciało ruszyć z łóżka. Może zdarzyć się tak, że będziemy sprzeczać się miedzy sobą lub popadniesz w konflikty z przyjaciółmi. Mam nadzieję, że wtedy uda nam się dojść do porozumienia.

  • Włosy pod pachami i włosy łonowe

 

Kolejną zmianą są włosy pojawiające się w różnych nowych miejscach. Wyrastają w okolicach obszarów intymnych – nazywa się je włosami łonowymi. Zazwyczaj zaczynają rozwijać się w tym samym momencie co piersi. Zauważysz, że na samym początku te włoski będą jasne, cienkie. Z czasem staną się grubsze, ciemne i kręcone.

Jeśli stwierdzisz, że włosy te są zbyt długie, gęste i wystają spod bielizny lub stroju kąpielowego, możesz je ogolić maszynką lub przyciąć nożyczkami.

Pojawią się też włosy pod pachami. Natomiast włosy na Twoich nogach, przedramionach a nawet nad górną wargą mogą stać się bardziej widoczne, trochę ciemniejsze i grubsze.

 

  • Pocenie się

 

Zaczniesz się bardziej pocić, zapach potu będzie wyraźniejszy, ostrzejszy. Gruczoły potowe znajdują się na całej skórze. Jest ich jednak więcej pod pachami i wokół narządów płciowych, dlatego te miejsca trzeba myć codziennie. Czasami pocenie staje się problemem ze względu na zapach lub intensywną potliwość. Warto wypróbować różne antyperspiranty lub preparaty dostępne w aptekach. Antyperspirant można nosić ze sobą do szkoły.

 

  • Trądzik oraz natłuszczanie się włosów

 

U niemal każdego nastolatka pojawia się trądzik na twarzy. Może wystąpić także na plecach i na dekolcie. Czasem bywa kłopotliwy. Są różne środki przeciw trądzikowi, ważne żebyśmy znaleźli odpowiedni dla Ciebie. Możemy też w razie potrzeby wybrać się do dermatologa, czyli lekarza znającego się na problemach skóry.

Skąd ten trądzik? Skóra wydziela szczególny tłuszcz nazywany łojem. Bez niego skóra i włosy byłyby suche. Zwiększona ilość hormonów powoduje bardziej intensywne wydzielanie łoju. Pojawia się wtedy trądzik, a włosy stają się przetłuszczone. Czasami robią się tak tłuste, że trzeba je myć codziennie. Pojawienie się tego typu zmian jest NORMALNE i świadczy o tym, że rozwijasz się prawidłowo.

 

  • Rozwój narządów płciowych

 

(Tu warto posłużyć się atlasem anatomicznym lub rysunkiem pomocniczym).

 

Dobrze, podsumujmy – wiesz już, że twoje hormony działają pełną parą, ciało staje się większe, szersze, bardziej owłosione, pojawia się biust, trądzik, a ciebie z dużym prawdopodobieństwem czekają różne nastroje zmieniające się w szybkim tempie. Ale co dzieje się w środku?

Twoje ciało zmienia się w ciało kobiety, co znaczy, że musi przygotować się do rodzenia dzieci – czyli w pełni rozwinąć narządy płciowe. Pewna ich część jest niewidoczna, więc trudno to zauważyć.

 

Twoje WEWNĘTRZNE NARZĄDY PŁCIOWE znajdują się tuż nad pęcherzem moczowym („worek”, który gromadzi mocz).

 

Dwa jajniki – kiedy rozwiną się całkowicie, będą mniej więcej wielkości orzecha włoskiego w skorupce. W jajnikach produkowane są hormony płciowe oraz znajdują się tam jajeczka, które stają się dojrzałe, gdy wkraczasz w okres dojrzewania. Wtedy co miesiąc jedno jajeczko jest uwalniane do jajowodu.

 

Dwa jajowody – są mniej więcej grubości kredki, kiedy osiągają dojrzałość. Hormony wysyłają sygnał do jajników, żeby uwolniły jajeczko, a zadaniem jajowodów jest je przetransportować do macicy. Jeśli jajeczko napotka na swojej drodze plemnik, może dojść do zapłodnienia. Jajeczko zagnieżdża się w ściance macicy i zaczyna się ciąża. Plemnik może dostać się do jajowodu, gdy kobieta i mężczyzna uprawiają seks. Plemnik pochodzi ze spermy mężczyzny.

 

Macica – to miejsce, w którym może rozwijać się płód. Wielkością macica odpowiada mniej więcej zaciśniętej pięści, ale ma zdolność do powiększania się, bo jej ścianki są bardzo elastyczne.

 

Szyjka macicy – to wąski korytarz, który łączy macicę z pochwą

 

Pochwa – ma długość 5-14 cm. Jest trochę jak kołnierz golfa – może bardzo się rozszerzać, co jest przydatne w trakcie porodu. Wewnątrz pochwy znajdują się gruczoły produkujące śluz, który chroni ją przed infekcjami. Czasami zauważysz na majtkach białą wydzielinę. Nie należy się tym martwić, to normalne. Śluzu bywa więcej, kiedy jajeczko jest wysyłane do jajowodu.

 

ZEWNĘTRZNE NARZĄDY PŁCIOWE – niełatwo je samodzielnie obejrzeć, chyba że za pomocą lusterka. Określa się je sromem. Należą do nich:

– wargi sromowe większe – chronią wewnętrzne części krocza;

– wargi sromowe mniejsze – często nie są symetryczne, mogą różnić się kształtem – to normalne;

– łechtaczka – jest wielkości groszku, znajduje się na styku warg sromowych mniejszych, jest najbardziej wrażliwa na dotyk;

– wejście do pochwy – tędy wydostaje się krew w trakcie miesiączki, a także dziecko podczas porodu. To miejsce, które umożliwia także dostanie się do pochwy np. organów płciowych męskich w tracie seksu. Wejście do pochwy jest częściowo zasłonięte małym kawałkiem tkanki – tzw. błoną dziewiczą. Błona może mieć różne kształty, u niektórych kobiet szczelnie zamyka wejście do pochwy (zazwyczaj są w niej otwory, przez które wypływa krew miesiączkowa), a u innych jest tylko w kształcie pierścienia. Jeśli intensywnie uprawiasz sport, może dojść do jej przerwania; może to nastąpić również podczas stosunku płciowego (seksu).

 

Blisko wejścia pochwy znajduje się także cewka moczowa, którą oddajesz mocz. Nieco dalej znajduje się odbyt, czyli końcowy otwór układu pokarmowego, przez który wydostają się fekalia, czyli po prostu kupa.

 

  • Miesiączka

 

To chyba największa zmiana, która cię czeka. Przez kilka dni w miesiącu z twojej pochwy będzie wydostawać się krew. Jest to związane z tym, o czym mówiłam wcześniej.

Raz w miesiącu z jajników wydostaje się jajeczko. Jeśli nie napotka na swojej drodze plemnika, nie dochodzi do zagnieżdżenia jajeczka w ściance macicy. Błona w macicy pęcznieje w oczekiwaniu na zapłodnione jajeczko, napełnia się krwią. Zatem jeśli jajeczko nie zostanie zapłodnione, ta dodatkowa warstwa błony śluzowej przestaje być potrzebna, więc złuszcza się i wypływa z pochwy.

Większość dziewczyn dostaje pierwszej miesiączki miedzy 9. a 15. rokiem życia, u jednych pojawia się szybciej, u innych później.

Przed pierwszym okresem możesz zauważyć na majtkach więcej wydzieliny – śluzu. Pierwsza miesiączka to nie obfity strumień krwi. To często najpierw czerwono-brązowa wydzielina. Być może zauważysz ją na majtkach lub piżamie. Na początku nie będzie to regularne zjawisko, ale z czasem się unormuje. Możemy szczegółowo porozmawiać o tym innym razem.

Jeśli będziesz chciała, przygotujemy dla ciebie małą kosmetyczkę z podpaską, wkładkami i/lub tamponem, żebyś miała je zawsze przy sobie. Pokażę ci, jak się ich używa.

 

 

Jeśli dojrzewanie jest kłopotliwym tematem dla rodzica i dziecka, można wymyślić skrzynię/słój z pytaniami.

Zasady:

  1. Dzieci wrzucają pytania, a rodzice odpowiadają.
  2. Rodzic odpowiada na każde pytanie.
  3. Nie ma złych pytań.
  4. W związku z treścią zadawanych pytań nie są wyciągane konsekwencje.
  5. Gdyby coś było niejasne dla rodzica lub dziecka, można zasygnalizować potrzebę rozmowy.

 

 

Zapraszam także do przeczytania pierwszej części wpisu ROZMÓW O DOJRZEWANIU.